31. okt, 2014

Wat belicht je in de oorlogssituaties als journalist?

Jan Eikelenboom die onlangs een verslag in Koerdistan maakte en de "geheim" opgenomen uitspraken van een Nederlands-Koerdische strijder aan een organisatie bood om uit te checken of die uitspraken genoeg grond hebben om de Koerden te vervolgen voor oorlogsmisdaden en mensenrechten schendingen.

Eerder schreef ik hierover een column. Jan Eikelenboom reageerde dat hij de opnames niet bewust had opgenomen maar per toeval. Laat ik er maar uitgaan van dat de mens, in de geval Jan, de waarheid zegt en hij die opnames per ongeluk opnam. Hij gaat naar zijn hotelkamer en wil een montage maken. Hij bekijkt de opnames die hij bewust heeft opgenomen en spoelt door. Meestal heb je bijna geen tijd om alles nauwkeurig te beluisteren om het materiaal goed te sorteren. En de opnames die per ongeluk zijn opgenomen laat je meestal liggen omdat je alleen maar stilstaande beeld ziet. Als de camera op de grond die opnames heeft genomen dan zie je misschien voeten of alleen maar de grond. Dus, je spoelt het door. Als je die opnames bewust hebt gedaan dan ga inderdaad goed luisteren. Ik geloof dat Jan Eikelenboom dan bewust heeft gedaan. Dat vind ik ook geen probleem. Er zijn tal van journalisten die stiekem opnames maken. Ik moet bekennen dat ik ook zoiets heb gedaan. 

Het lijkt of Jan Eikelenboom met de bewering dat hij die uitspraken per toeval had genomen een klein beetje schuldgevoel heeft. Of het gevoel krijgt dat hij geen verslagen meer in Koerdistan kan maken of in ieder geval de helden onthaal en de goede escorte niet krijgt. Hij schrijft vandaag en attendeert me op een artikel van Judit Neurink in VN waarin staat dat de Koerden de IS gevangenen verhoren en daarna hen vernietigen. Alsof hij wil zeggen dat hij niet de enige is die van mening is dat de Koerden oorlogsmisdaden begaan. 

Ja, Judit Neurink woont en werkt al tien jaar in Koerdistan. Onlangs had ze in mijn optiek een ongenuanceerd artikel gepubliceerd waarin ze beweerde dat Koerden racisten zijn. Hierover kan je mijn columns en Facebook in augustus raadplegen. Sindsdien schrijft Judit Neurink artikelen die ze meer kanten belicht en geen uitgesproken mening heeft. 

Laten we naar de kern van de zaak gaan. Koerden zitten midden in de oorlog. Het gevaar dat hun land elk moment in de handen van IS strijders gaat vallen is zeker aanwezig. De Koerdische regionale regering kan geen rekening houden met de hulp van de centrale regering. Ze staan er niet alleen voor maar ze moeten naast het voeren van de oorlog tegen een zeer sterke en meedogenloze vijand proberen de vluchtelingen te huisvesten en hen van eten en drinken voorzien. Het zijn honderdduizenden vluchtelingen die door de vijand verjaagd zijn, het resultaat van genocide die de vijand toepast.  Als Amerika niet de internationale coalitie had gevormd om de Koerden vanuit de lucht te steunen en hen van wapen voorzag waren de Koerden nu de sigaren. 

En in die situatie vallen soms gevangen in de handen van de Koerden. Maar wie zijn die gevangenen? Welke status hebben ze? Waarom zijn ze daar? Kunnen ze gezien worden als krijgsgevangen? Zo ja bij welke land horen ze? Het zijn mensen die zich los hebben gemaakt van hun landen, wetten, normen en waarden. De enige norm die ze handhaven is dood en verderf zaaien en zo veel mogelijk mensen doden en liever op een pijnlijke en barbaarse manier. Die mensen zijn gehersenspoeld en kennen geen enkele andere logica behalve het fatale geweld. 

Ook dan ben ik niet voor het "vernietigen" (zoals Jan Eikelenboom het woord noemt) van die krijgsgevangenen.  

Waar ik moeite mee heb is iemand als Jan en Judit helaas het accent op iets leggen waardoor de onmogelijke situaties waarin de Koerden verkeren niet belicht worden, in ieder geval niet goed genoeg. Ze belichten een punt dat in deze moeilijke situaties de Koerden alleen maar de das om kan doen. En dan onbedoeld helpen ze IS strijders. En ik geloof niet dat Jan of Judit zoiets willen bereiken.