26. jun, 2015

Stimulerend idee voor een roman?!

Ida Simons schrijft mooi, met humor. Aan bijna elke zin die ze schrijft beleeft ze plezier. Ida Simons leeft niet meer, al 65 jaar niet meer. Haar roman wel. Een dwaze maagd heb ik gelezen. Ze kreeg veel lof toen het in 1959 uitkwam en nu beleeft de roman steeds nieuwe leven in herdrukte vormen waarmee Ida levendig blijft. Ook nu krijgt ze lof. De recensie van (Belgische) De Standaard geeft haar vijf sterren en beweert dat men in Ida de Nederlandse Stoner heeft gevonden. Stoner is een roman van de Amerikaan John Williams uit 1965. In Een dwaze maagd krijg je een mooi, bijna gedetailleerd beeld van de (verschillende klasse) Joodse gemeenschappen in Antwerpen, Berlijn en Scheveningen van begin jaren twintig van de vorige eeuw. Ik had Stoner gelezen en er een column aan besteed. Een dwaze maagd is geen Stoner. In het begin van de roman van Ida dacht ik wel aan Stoner maar halverwege is dat verdwijnen. Het middelste deel lijkt een soort dagboek, een niet geïnteresseerd dagboek. Jammer. Het is wel een mooi boek dat iedereen moet lezen.
Zowel bij het lezen van Stoner en van Een dwaze maagd kreeg ik vluchtige gedachten om in de geschiedenis van mijn familie te duiken, een geschiedenis dat niet ver gaat. Ik heb alleen vader gekend en zijn moeder. Niets weet ik van mijn opa en daarvoor. Het is een afgesneden wortel. Van de grootvaders en grootmoeders van moeders kant helemaal niets. Mijn moeder was jonger dan Ida Simons. Ze heeft weliswaar langer dan Ida geleefd maar heeft haar hele leven in een maatschappij doorgebracht dat in oorlog leefde, bijna altijd op de vlucht. Ze had geen tijd naar school te gaan laat staan pianolessen te nemen, zoals Ida dat deed. Er was helemaal geen school in het dorp, zelfs niet in een omtrek van tientallen kilometers. Er heerste het (islam) geloof in zijn primitiefste vormen, je mag het gematigd noemen. De school kwam naar het dorp toen mijn moeder al zes (levende) kinderen had waarvan de laatste drie van haar tweede man, mijn vader. Ik hoorde van mijn vader dat mijn geboortedorp door zijn grootvader was gebouwd. Het dorp kreeg dezelfde naam als het originele dorp waarvan zijn vader gevlucht was. Die was gevlucht uit noord Koerdistan, voor het gemak Turkije. Ook door oorlog en onderdrukking. Dat zou ergernis rond 1870 plaats moet gevonden hebben. Eigenlijk het is niet zo lang geleden als je naar de Europese geschiedenis en litteratuur kijkt, leest. Maar in Europa in die tijd werkte Nietzsche aan zijn 'God is dood'. De verlichting en Renaissance waren allang bezig het denken andere licht te geven, in Europa wel te verstaan. Maar diezelfde Europeanen hebben even later Koerdistan verdeeld over drie verschillende moslim nationaliteiten die zelfs de verlichting en Renaissance gebruikten om onze Koerdische bergen en de bevolkingen daar in het duister te houden zodat er geen filosoof of een leider kan ontstaan die het geloof in een ander perspectief kon leggen, de profeet of de almachtig kan bekritiseren en mensen aan het denken zetten. De leiders die iets konden betekenen waren zelf religieus en afhankelijk van vele stamhoofden. Dat feit en die werkelijkheid blijven in essentie tot op de dag van vandaag (nu onder de vlag van politieke partijen) de Koerden achtervolgen en hen de vrijheid ontnemen.