1. dec, 2019

'Sidik en de panter' is de beste NLse documentaire van IDFA 2019

De beste Nederlandse documentaire van IDFA (International Docmentary Filmfestival Amsterdam) van 2019 is gewonnen door de Koerd Reber Dosky. Sinds 2016 valt Reber Dosky in de prijzen. Hij won in 2016, met zijn documentaire Radio Kobani, verschillende prijzen waarvan die van IDFA en een gouden-kalf. Zijn prijzenkast is daarna alleen maar voller geworden.
Reber Dosky leeft voor zijn vak, als filmer. Hij gebruikt zijn “Nederlandse” documentaires als ambassadeurs om het verscheurde Koerdistan en de onderdrukte Koerdische volkeren een stem te geven. Koerden vechten immers sinds mensenheugenis voor- en smachten naar de vrijheid.
De films van Reber gaan puur over de Koerdische issues, strijd en dilemma’s maar het zijn Nederlandse producties die de Nederlandse paspoort hebben, daar voor dank voor Nederland dat zeker een pluimpje verdient.
De documentaire is eigenlijk een soort speelfilm (in de positieve zin) met mooi camerawerk, mooi geluid en zeker mooie gecomponeerde muziek. Met lange vaste schots van de prachtige bergachtige natuur gecombineerd met idealistische poëtische teksten krijg je, als kijker, rust. Reber begint de film met een lange shot voor Sidik die in de sneeuw loopt. We horen de stem van Reber die vertelt dat hij in deze bergen was geboren. Gelijk hierna horen we de stem van Sidik, de hoofdpersoon, zijn verhaal vertellen.
Reber heeft heel veel ellende in zijn leven meegemaakt waardoor hij trouwma’s kreeg (dat vertelde hij in het gesprek na de vertoning). Het is zeer terecht dat hij die trouwma’s in zijn film gebruikt. Want dat werkt therapeutisch en het is eerlijk. Een voorbeeld hiervan is wanneer Reber, als regisseur, van achter de camera komt en een soort grafmarkering voor zijn opa maakt die in de strijd om bevrijding van Koerdistan was gevallen. Een emotionele scène en herkenbaar voor vele Koerden.
De ontmoetingen van Sidik met andere personen zijn mooi in beeld gebracht (een paar keer bij kampvuur) maar die blijven steken in idealistische, poëtische en belerende dialogen. Dat maakt van Sidik eerder een politieke-sprookjesfiguur dan een persoon van vlees en bloed die gedocumenteerd wordt.
Sidik heeft een gezin met twee jongens die liever met iPads en iPhone’s spelen dan naar de natuur kijken. Sidik blijkt welgesteld zijn. Hij rijdt in een auto en een huis. We zien hem een paar keer ook paard rijden. Kortom Sidik kan zich permitteren in Koerdistan in alle rust zijn zoektocht naar de panter voort te zetten.
Sidik’s uiterlijk is echter niet van iemand die dagen en nachten in de bergen doorbrengt. Hij is ook niet echt lenig en heeft moeite de berg bestijgen. 

Bijna aan het eind van de film is er plotseling een jonge vrouw die haar camera, net als Sidik in de bergen plaatst. Wordt ze een concurrent van Sidik? Worden die twee het symbool van de strijd tussen stad Sulaimaniyé en Barzan? Of gaan ze samen werken om de panter, de hoop van Koerdistan te vinden?
Deze documentaire van Reber vormt weer een stap in de vooruitgang van de Koerdische films en documentaires.  

Ga de film zien. Hij gaat volgend jaar in de Nederlandse bioscopen draaien!